بررسی و راهنمای درمان درد زانو (Patellofemoral)

نوشته: مارک جنح ( دکتر ارتوپد از دانشگاه واشینگتن)

ترجمه و اقتباس: مهرسا

27 آبان 1387

موفقیت در درمان درد زانو (پتلوفمورال) که در هر سنی از جمله در جوانان نیز دیده میشود، به دلیل عدم توافق بر سر عامل به وجود آوردنده آن، مشکل است.  عوامل تشدید کننده این درد عبارتند از: استفاده بیش از حد مفاصل زانو و یا اعمال نیروی زیاد بر روی آنها، مشکلات بیومکانیکی، و کم کاری ماهیچه ای. اولین برنامه درمان باید شامل تمرین برای تقویت  ماهیچه های جلوی ران و تغییر موقت فعالیت های بدنی باشد. ممکن است تمرینات دیگری نیز بعد از انجام آزمایشهای فیزیکی به کار گرفته شود. نوع کفش، باید به دقت بر اساس کیفیت و اندازه، و همچنین بررسی و استفاده از کفی کفش منطبق بر انحنا کف پا باید در نظر گرفته شود.

 درد پتلوفمورال که در بیماران به صورت درد جلوی کشکک زانو ظاهر می شود،  مشخصأ بر اثر فعالیت های بدنی بوجود می آید و اغلب با بالا و پایید رفتن از تپه یا پله بدتر می شود. این درد همچنین می تواند بر اثر نشستن زیاد ایجاد شود و به یک یا هر دو زانو آسیب برساند. وقتی پتلوفمورال زیاد پیشرفت کند، حتی نشستن طولانی نیز می تواند دردناک باشد.

درمان

- نرمش و فیزیوتراپی:

به بیماران با عوارض پیشرفته پتلوفمورال، تمرینات فیزیوتراپی به مدت 20 دقیقه در روز توصیه می شود. نباید امید بهبود یک شبه داشت. ممکن است بیماران تا شش هفته یا بیشتر بهبودی احساس نکنند و ممکن است این بیماری دوباره باز گردد.

- استراحت نسبی:

در ابتدا، فعالیت زانوها باید حداقل نسبتا کم شود زیرا این نظریه که درد پتلوفمورال  ناشی از استفاده بیش از حد  و یا اعمال نیروی زیاد به مفاصل زانوست، نظریه مقبولی است. یک بیمار سینمارو می تواند با راست کردن زانوها در طول فیلم و یا راه رفتن منظم بهبود پیدا کند. اما اگر بیمار یک دونده است یا  در یک فعالیت بدنی جدی شرکت دارد، و اصرار میکند که فعالیت خود را ادامه دهد، شنا و یا ورزشهای ملایم ایروبیکی می تواند یک پیشنهاد منطقی باشد. برای مثال، استفاده از ماشینهای ورزشهای غیر قدرتی (الیپتیکال) در سالنهای بدن سازی،  بعنوان ورزش غیر ضربه ای ایروبیک مشهور شده است. بیشترین ورزش رایج توصیه شده برای درمان درد پتلوفمورال، تقویت ماهیچه های جلوی ران  است.   

 

- یخ و داروهای  ضد التهاب:

یخ بی خطرترین داروی ضد التهاب است، اما زمانی استفاده از آن موفقیت آمیز است که منظم مصرف شود.  اعمال یخ به مدت 10 تا 20 دقیقه بعد از فعالیت معنا دار است. نارضایتی از نگه داشتن یک بسته یخ روی زانو معمول است اما یک کش لاستیکی مشکل را حل می کند، چون دیگر نیاز به گرفتن آن نیست. استفاده از یک بسته ژل یخزده، یخ خورد شده در یک پلاستیک،  یا یک بسته پلاستیکی از سبزیجات یخزده نیز بسیار کار سازاست.

اما بیماران باعوارض درد پتلوفمورال از داروهای ضد التهاب بهبودی خاصی ندیده اند و بعلاوه، عوارض جانبی داروهای ضد التهاب از هر عارضه ناشی از  یخ و تغییر فعالیت های بدنی بیشتر است. اما با توجه به راحت بودن درمان از طریق داروهای ضد التهاب، آزمایش در این مورد نیز ممکن است ارزش داشته باشد.

-  زانو بند:

مفید بودن زانوبند برای بیماران با درد پتلوفمورال، بسیار بحث برانگیز است.  معمولأ زانوبندها شکل C دارند و که مانع از حرکت جانبی کشکک زانو می شوند.  اما طرز کار زانویی که در صفحه های مختلف حرکت میکند،  آنقدرها هم ساده نیست. هر چند که این زانوبندها شاید برای بیمارانی که حرکت جانبی دارند و می توان آنرا با چشم دید و لمس کرد مفید باشد.  یک زانو بند کشی که قسمت کشکک آن خالی باشد شاید مفید واقع شود که البته این هم هنوز اثبات نشده ولی مطمئنأ نباید استفاده از زانو بند را به عنوان جایگزینی برای نرمش های توانبخشی ماهیچه ها در نظر گرفت. 

- نوار بندی زانو:

نواربندی کشکک پا در یک حالت ثابت که باعث کاهش اصطحکاک می شود شاید کمک کننده باشد، هر چند نتایج تحقیقات قطعی نبوده است. برای مثال نوار بندی به نام McConnell  که بعضی از فیزیوتراپ ها بکارمی برند، برای بعضی از بیماران مفید بوده است اما  مطالعه دیگری نشان داده که نواربندی McConnell  به همراه فیزیوتراپی بهتر از فیزیوتراپی تنها نبوده است. با این وجود اگر این روش بر روی بیماران گزینشی به درستی انجام شود، می تواند خلاصی از درد کوتاه مدتی ایجاد کند. بسیاری از فیزیوتراپها برای نوار بندی تعلیم دیده اند و می توانند به بیماران آموزش دهند که خودشان اینکار را بکنند.

- کفش مناسب:

کفشهای ورزشی و پیاده روی، در ده های گذشته  پیشرفت بارزی نموده اند، شاید تا آنجا که می ببینیم امروز انتخابهای مختلفی وجود دارد. یک صحبت کلی اینکه، کیفیت و سن کفش مهمتر از مارک تجاری آن است. شایع است که یک کفش با کیفیت جدید برای کم کردن درد زانوی افراد کمک کرده است. بیشتر دونده ها، برای مثال، هر 300 تا 500 مایل کفششان را عوض می کنند.بنابراین آشنایی دکترها با یک یا دو مغازه  کفش فروشی که خدمات خوبی را به مشتریان ارائه دهد، بسیار مفید خواهد بود.

- کفی کفش:

استفاده از کفی داخل کفش که شکل مناسب با انحنای کف پا را داشته باشد برای بیماران با درد زانوی پتلوفمورال بسیار مفید بوده است اگر چه دلیل آن کاملاً واضح نیست. اگر استفاده از چنین کفی های آماده ای که در فروشگاهها یافت میشود مفید نباشد، شاید مراجعه به کفی کفش سازهای متخصص ارزش آزمایش داشته باشد هر چند که قیمت بالایی دارد و کارآیی آن قابل بحث است.

- جراحی:

جراحی برای بیماری درد پتلوفمورال آخرین راه درمان در نظر گرفته می شود که برای آگاهی از جزئیات آن میتوانید منبع انگلیسی این مقاله را بخوانید.

- بهبود خودبخودی:

درد زانوی پتلوفمورال ممکن است بخودی خود بهبود پیدا کند هر چند که بسیاری از بیماران روش ” صبر کنیم و ببینیم” را عملأ قبل از استفاده از درمانهای پزشکی امتحان کرده اند. درد زانوی پتلوفمورال ممکن است به رشد طبیعی در برخی از کودکان و جوانان مربوط باشد. بنابراین در بیماران هنوز در حال رشد استخوانی میباشند، یک بررسی محتاطانه ترجیح داده می شود. 

- عکس برداری:

عسکبرداری برای اطمینان از عدم عوارض غیر معمول نظیر عفونت باید در نظر گرفته شود.  بطور کلی 6 هفته بدون بهبودی در بیمارانی که بدون دلیل عوارض درد زانو در آنها دیده میشود، دلیل معقولی برای رادیوگرافی است.

توصیه های مهمی برای درمان درد زانوی پتلوفمورال

درمان محتاطانه  اولیه برای بیمارانی که از درد زانوی پتلوفمورال رنج میبرند، باید شامل موارد زیر باشد:

1.      استراحت همراه توقف فعالیتهای بدنی ضربه ای (غیر ایروبیکی)

2.       تقویت ماهیچه های جلوی ران،

3.      بررسی و انتخاب کفش و کفی مناسب،

4.      یخ گذاری زانو بخصوص بعد از فعالیتهای ورزشی/بدنی

درمان قطعی برای هر شخص فرق می کند.  افزایش توانمندی ماهیچه های باسن، کشش و نرمش بند ران، و ماهیچه های پشت ران باید بر اساس معاینه فیزیکی داده شود. همچنین استفاده از کالاهای کمک پزشکی نیز باید مورد توجه قرار بگیرند. آگاهی بیماران اهمیت دارد و باید انتظارات واقعی از درمان به آنها داده شود. اگر چه درمان و علت پیدایش درد پتلوفمورال قطعی نشده، خبر خوب این است که بیشتر بیماران بر اثر درمان محافظه کارانه خوب شده اند. بخصوص اگر اینکه در درمان منظبت و مقید باشند. 

منبع:

Patellofemoral Pain Syndrome: A Review and Guidelines for Treatment  (Mark S. Junh, D.O.)

اطلاعات بیشتر:

تصویر تمرینهای فیزیکی برای درمان درد زانوی پتلوفمورال

ویدیو و تصاویر نحوه تشخیص درد زانوی پتلوفمورال، نواربندی، ورزش و کششها

توانبخشی بیماران با درد زانوی پتلوفمورال (دکتر عظیمی)